Czasownik zakończony na "uje" - zadanie na 5

Z rozsypanki literowej utwórz jak najwięcej wyrazów, w których występuje omawiana zasada ortograficzna.

S Z B N J A R U P E C K Y

Uczeń, który ułoży najwięcej wyrazów otrzyma 5 - ocenę cząstkową z j. polskiego.

Na karty pracy czekamy w bibliotece do końca stycznia.

Czasownik zakończony na "uje" - zasada pisowni

Zasada pisowni  "u"

·         w zakończeniach czasowników

 -uję, -ujesz, -uje,

np.gotuję, gotujesz, gotuje, promuję, promujesz, promuje;

·         ponadto literę u piszemy zawsze na końcu wyrazów

·         na początku wyrazu

Karta pracy do tej zasady ukaże się 18 stycznia.

ZAPAMIĘTAJ
Że się „-uje” nie kreskuje, każdy z nas to dobrze wie,
A kto „-uje” wciąż kreskuje, ten dostaje w szkole dwóje !

Pisownia "nie" z czasownikiem - ćwiczenia

 1. Podaj cztery przysłowia, w których występuje czasownik z przeczeniem "nie".

2. Ze znanego wiersza Jana Brzechwy o chłopcy, który zgubił kalosze (jaki to wiersz?) wypisz czasowniki z przeczeniem "nie".

3. Dopisz wyrazy przeciwstawne.

wzór : czytam - nie czytam

czesali -

myję -

czytać-

będę śpiewał-

nieśli-

czyściła-

myślało-

polować-

płynęły-

wygrywasz-

4.Wypełnij poprawnie luki w tekście.

Nasza babcia od czasu do czasu ......................(nie domaga). I teraz coś się staruszce przytrafiło. Widać, że dotkliwie cierpi, ale się nie skarży,.............. (nie domaga )się specjalnej opieki, chociaż  .............(nie  dowidzi). Martwi  się, że musi leżeć w łóżku, bo............. (nie lubi) leniuchować,.............( nie   nawidzi) bezczynności, .........(nie  pokoi) się też, czy mama da sobie radę bez jej pomocy.

5. Wstaw "nie"

Gdy cię....….. widzę,…….... wzdycham, ……... płaczę,

…...... tracę zmysłów, kiedy cię zobaczę;

 Jednakże, gdy cię długo…....... oglądam,

Czegoś mi braknie, kogoś widzieć żądam.(A.Mickiewicz)

Był młody, który życie wstrzemięźliwie pędził;;

Był stary, który nigdy…….... łajał, …….... zrzędził;

Był celnik, który …..... kradł; szewc, który …..... pijał;

Żołnierz, co się…..... chwalił; łotr, co .....… zabijał;

Był minister rzetelny, o sobie ........….. myślał;

Był na koniec poeta, co nigdy.........…. zmyślał. (I. Krasicki)

Na wypelnione karty pracy czekamy do 8 stycznia

Pisownia "nie" z czasownikiem

 „Nie” z czasownikami piszemy oddzielnie, niezależnie od tego w jakim czasie jest opisywana dana czynność. Np.:

• Nie odrobiłem pracy domowej. (czas przeszły)
• Nie uczę się języka francuskiego. (czas teraźniejszy)
• Nie będę pisał książki. (czas przyszły)

 W tych przypadkach słowo „nie” oznacza zaprzeczenie danej czynności.
Problemy pojawiają się, kiedy „nie” jest traktowane jako przedrostek do rzeczownika, a nie zaprzeczenie czasownika. Wtedy takie słowa piszemy wyjątkowo łącznie (tak jak „nie” z rzeczownikami). Są to bardzo rzadkie zjawiska w naszej leksyce, jednak warto je sobie zapamiętać. Do grupy wyjątków zaliczymy słowa: niedołężnieć, niedomagać, niedowidzieć, nienawidzić, niewolić, niepokoić, niecierpliwić, niedosłyszeć (patrz: uwagi). Np.

• Niepokoi mnie Twoje zachowanie.
• Nienawidzę tej piosenki.
• Niecierpliwię się bardzo mocno przed dzisiejszym występem.

Uważaj!
W przypadku słowa niedosłyszeć musisz znać kontekst tej wypowiedzi.

• Moja mama od roku niedosłyszy. (Jako: Moja mama słabo słyszy, ma problemy ze słuchem) – tu piszemy łącznie, bo słaby słuch to jest cecha, a nie czynność.
• Moja mama nie dosłyszała co powiedziałeś. (Jako: Moja mama nie usłyszała tego co ktoś do niej powiedział) – tutaj piszemy oddzielnie, gdyż mowa tutaj o czynności.

Ćwiczenia do tej zasady będą dostepne od 21.12

Pisownia łączna i rozdzielna czasownika z cząstką -by. Ćwiczenia

1. Z wyrazów: myślałabym, widziałbym, poszedłbym, wsiadłbym, miałbym, wziąłbym, czytałbym, byłabym ułóż krzyżówkę, której hasłem jest nazwa czynności związanej z nauką

HASŁO...........................................

2. Uzupełnij tekst cząstką "-bym".

Gdy.... ci ja miała skrzydełka jak gąska,

poleciała.........za Jaśkiem do Śląska.

Leciała.......ponad gajem, leciała nad wodą,

szukała....., gdzie to Jasia srogie losy wiodą.

Przyleciała....... jak gąską do Jasiowej chatki

i pięknie spytała....... jego pani matki.

Gdy..... ja była słoneczkiem na niebie,

nie świeciła....... jak tylko dla ciebie.

Gdy .......... ja była ptaszkiem z tego gaju,

nie śpiewała......... w żadnym obcym kraju.

3.Ułóż zdania z wyrazami:

powiedziano(by), przyszli(byśmy), zajęto(by), schrupać(by), widział(bym)

Zastosuj odpowiednią pisownię: łączną bądź rozdzielną

4. Uzupełnij tekst

Spóźniłem się dzisiaj do domu. Teraz mama gniewa się za to. Gdy................... (bym) nie umiał czytać to z pewnością wrócił........................ (bym) do domu. Przed kinem przeczytałem afisz i zacząłem się zastanawiać. "Pójść....................... (by) do kina, czy nie pójść?" Jeśli............ (bym) wrócił prosto do domu, wydarzyło..............(by) się wiele złego. Jutro odwiedzą nas goście. Gdy...........(bym) nie poszedł do kina, to nie było.............(by) gdzie przyjmować gości. Dlaczego? Mama zostawiła.............(by) ciasto w piekarniku pod opieką mojej siostry. Kazała.............(by) też mieszać bigos co 5 minut i pobiegła...................(by) do fryzjera. Moja siostra nie wytrzymała.........(by) w kuchni. Zostawiła...........(by) ciasto i bigos pod moją opieką. Sama poszła.......(by) do kina i obejrzała...........(by) nudny film o miłości. A ja siedział.........(bym) w kuchni, mieszał...........(bym) w garnku i nigdy nie zobaczył...............(bym) filmu o zwierzętach. Włączył............... (bym) grę komputerową, żeby nie zasnąć z nudów. Jeśli już się gra, warto.....(by) wygrać. Tak pomyślał............(bym) i zapomniał.............(bym) o cieście i bigosie. Bigos by się przypalił, a ciasto spaliło.....(by) się na popiół. Gdy..........(bym) tego nie zauważył spłonął.............(by) cały dom. To była.............(by) tragedia. Uratowałem dom przed pożarem, a rodzice są ze mnie niezadowoleni.

5. Zapisz poprawnie i podaj zasadę pisowni:

musiał......(bym)...........................................................................................................................

nałożono....(by)............................................................................................................................
Na wypełnione karty pracy czekamy w bibliotece do 14 grudnia

Pisownia czasownika z cząstką by:

Pisownia wyrazów z cząstką by:

Łącznie piszemy by z:

-osobowymi formami czasowników, np. pisałbym, życzyłbym, zapamiętałybyśmy;

Rozdzielnie piszemy by z:

-bezokolicznikami, np. robić by, pisać by;

Powtórzyć byś nie potrafił.

-wyrazami o funkcji czasownikowej, które trzeba zapamiętać: wolno by, warto by, trzeba by, można by.

Trzeba by wreszcie pójść do kina.
Warto by było wybrać się na narty.

Uwaga! Zakończenia form trybu przypuszczającego: -bym, -byś, -by są ruchome; można je przenieść przed czasownik i wtedy piszemy rozdzielnie, np. czytałbym albo bym czytał, pisać by albo by pisać.

REGULAMIN SZKOLNEGO KONKURSU ORTOGRAFICZNEGO O TYTUŁ "MISTRZA ORTOGRAFII"

Zapraszamy do udziału w tegorocznej edycji konkursu "Mistrz ortografii". 

Przypominamy zasady udziału w konkursie:

1. Konkurs składa się z dwóch etapów.
2. W pierwszym etapie uczestniczą wszyscy chętni uczniowie, którzy poznają zaprezentowaną w danym miesiącu zasadę ortograficzną oraz wykonają odpowiednie ćwiczenia do niej.
3. Na blogu biblioteki szkolnej, co miesiąc będzie umieszczana jedna zasada ortograficzna, którą uczniowie ćwiczą samodzielnie, wykonując zamieszczane tam zadania. Na stronie, co drugi poniedziałek będą pojawiały się nowe ćwiczenia. Uczniowie, którzy w domu nie mają dostępu do internetu, mogą poprosić o wydrukowanie zadań w bibliotece.
4. Wykonane ćwiczenia przynosimy do biblioteki szkolnej. Za zadania przyznawane są punkty. Za 10 zdobytych punktów uczeń otrzymuje ocenę cząstkową - 5 z języka polskiego.
5. Do drugiego etapu konkursu kwalifikują się ci uczniowie, którzy ze wszystkich ćwiczeń uzyskają najwięcej punktów.
6. Drugi etap obejmuje dyktando, w którym uczniowie będą musieli wykazać się znajomością wszystkich poznanych zasad ortograficznych.
7. Drugi etap konkursu odbędzie się w pierwszym tygodniu czerwca 2015 r.
8. Uczniowie, którzy zajmą miejsca 1-3, oprócz nagród otrzymają podwyższoną o jeden stopień ocenę z języka polskiego!
9. Aktywność uczniowska w systematycznym doskonaleniu umiejętności ortograficznych stanowić też będzie jedno z kryteriów, branych pod uwagę przez jury, przyznające na koniec roku szkolnego honorowe wyróżnienie - tytuł Szkolnego Ambasadora Polszczyzny.

Patriotyczne dyktando. Nagroda czeka!!!

Uzupełnij tekst właściwymi znakami. Pamiętaj o ortografii, i interpunkcji. Tam, gdzie trzeba zmień małą literę na wielką.

Na uzupełnione karty pracy czekamy w bibliotece. Uczeń, który pierwszy poprawnie wypełni nasze patriotyczne dyktando zostanie nagrodzony.

co to za baśniowy kraj

wyobra… sobie kraj w kt….rym statki pływaj…. po trawie wydmy śpiewaj… a krasnoludk…. stawia si….   pomniki

mo…na t… spotkać kobiet… z ogonem ryby i stan…ć oko w oko z dinoza…rem  zobaczyć miasto w k…tałcie człowieka zamek kt…ry jest kal…da…em i dom stoj…cy na da…u

p…y granicy działa mi…dzynarodowe ptasie lotnisko a nad mo…em pogotowie rat..nkowe dla fok

w podziemnym pałac… rzeźby …eźbi…. si…. same a w telewiz… mo…na obej…eć transmisj… z kotła czarownic czy to kraina z baśni

nie ten kraj istnieje ….prawd…   i ….cale  nie jest daleko

nazywa się …...olska

nasz kraj pełen jest …zwykły…. miejsc  które warto odwiedzić i poznać  …oćby po to by nie być jak …oziołek …atołek  kt…ry   po szerokim szukał świecie tego co jest bardzo blisko

Finał konkursu "Mistrz ortografii"

Zapraszamy wszystkich uczestników konkursu "Mistrz ortografii" na wielki finał, który odbędzie sie 10 czerwca  na 6 lekcji 

w czytelni.

Ćwiczenia ortograficzne.

1.W puste miejsca wpisz „ż”, „rz” lub „sz”.

· jadowity wą___
· pracowita p___czoła
· roślino___erne zwie__ę
· drapie___ny jast___ąb
· oswojony ___ubr
· doj___ałe ___yto
· ___ółta p___enica
· liliowe w___osy
· gęste k___ewy
· podłu___ny ___ołądź
· wie___chołki d___ew
· wy___eźbiony k___tałt
· odwa___ny harce___

2.Wstaw odpowiednią literę

chlub h                rz lub ż              ó lub u

…ińska…erbata

g…ąskie podło…e

kr…lewska c…rka

…ebanowa…uśtawka

po…yteczny ch…ąszcz

g…rski str…mień

s…orowany…ydraulik

burmist… …eszowa

r…da wiewi…rka

…olowanie samo…odu

p…e…uwać …e…uchę

koni…szki palc..w

…odowla…artów

skó …ana odzie…

gr…pa przyjaci…ł

3.W miejsce kropek wstaw cząstkę „by” stosując pisownię łączną lub rozdzielną.Zastosuj odpowiednią formę gramatyczną.

Był...... zadowolony, gdy..... w sierpniu mógłpojechać nad morze.

Warto.... przekonać rodziców do wyjazdu na wybrzeże.

Gdzie wszystkie wyrazy są zapisane poprawnie?

A. na pewno, po prostu, wolnoby,

B. niósłby, można by, trzeba by,

C. niemiły, wkrótce, naprawdę.

4. Podaj cztery rzeczowniki na literę ż i uporządkuj je alfabetycznie.

a)……………………….

b)……………………….

c)……………………….

d)……………………….

5. Uzupełnij tekst z lukami. Stosuj się do poznanych zasad ortograficznych.

Filip ma du...e zmartwienie. Po...yczył od G...ego...a ksią.....kę i obiecał oddać ją w ciągu tygodnia. Mija j...ż t....eci tydzień i kolega .....ąda zwrotu ksią....ki, ale Filip . (nie)....mo....e jej znale...ć. P....eszukał wszystkie p....łki, szafy i r...żne zakamarki. Na pr....żno, nigdzie jej nie ma. P...ecie... (nie).... wyniósł ksią.....ki z domu, ani nikomu (nie).... po…yczył!Je....eli jej (nie)...znajdzie, będzie m...siał odk...pić inną. Wcią..... (nie)...mógł zroz...mieć, co się mogło z nią stać. Ewa za...artowała, że musi iść do wr...żki. Mo....e ona pomo.....e. Filip cię.....ko westchn....ł. Ale c...ż..(by) to? Spod materacyka Lejka wystaje jakaś kartka. Ale.... to zag...biona ksią.....ka! Kto ją tam poło....ył? Czyż....(by) Lejek czytał? Pies (nie)...śmiało merda ogonem, prosząc o p.....ebaczenie. Jeszcze (nie )....zdą.....ył jej p......eczytać, a jest taka ciekawa! P.....ygody Ferdynanda Wspaniałego to pasjon....jąca lekt...ra.

Powtarzamy zasady ortograficzne.

W tym tygodniu powtarzamy wszystkie zasady ortograficzne prezentowane wcześniej na blogu. W poniedziałek, 11 maja zamieścimy kartę pracy sprawdzającą opanowanie wszystkich prezentowanych  zasad. Pod koniec maja zaprosimy Was na finał. Szczegóły poznacie już wkrótce.

Rozdzielna lub łączna pisownia wyrażeń przyimkowych.

Zasada ortograficzna do utrwalenia na najbliższy tydzień - rozdzielna lub łączna pisownia wyrażeń przyimkowych.

Wyrażenia przyimkowe to połączenia przyimków z rzeczownikami lub przysłówkami, liczebnikami i zaimkami.

• Zasadniczo pisze się je rozdzielnie, np.

bez bez ustanku, bez reszty, bez wątpienia,
beze beze mnie,
dla dla dwojga, dla niepoznaki, dla nich,
do do pracy, do dziesięciu, do widzenia,
mimo mimo to, mimo woli, mimo przeszkód,
na  na pamięć, na pewno, na przekór, na przykład, na razie, na co dzień,
nad nad wyraz,
nade nade mną, nade wszystko,
o o ile,
od od dawna, od niedawna, od niechcenia, od rzeczy, od razu,
ode ode mnie,
po po cichu, po co, po czym, po kolei, po pięć, po polsku, po prostu, po trochu,
po wtóre, po wszystkim, po południu,
pod pod dostatkiem, pod spodem, pod warunkiem, pod względem, pod kierunkiem,
pode pode mna,
poza poza mną, poza tym,
przed przed południem, przed czasem, przed domem,
przede przede mną, przede wszystkim,
przez przez lasy, przez Europę, przez ten czas,
przeze przeze mnie,
przy przy czym, przy tym, przy tobie,
spod spod oka, spod łóżka,
spode spode łba, spode mnie,
sprzed sprzed domu, sprzed roku,
sprzede sprzede mnie,
w w ogóle, w poprzek, w razie, w środku, w okamgnieniu, w przeddzień,  w bród,
we we wtorek, we Włodawie, we wrzątku,
z z powodu, z powrotem, z rana, z przodu, z reguły,  z daleka, z wysoka, z przeciwka,
za za mąż, za granicą, za półdarmo, za darmo, za dnia, za młodu, za mało, za wiele,
ze ze wszech miar, ze skutkiem, ze spodu, ze mną,
znad znad stawu, znad morza.

• Łącznie piszemy kilkadziesiąt wyrażeń przyimkowych, których pisownia została ustalona dłuższą tradycją, np.

dlaczego, dlatego, donikąd, dopóki, dopóty, doprawdy, dotychczas, nadaremnie, nadto, naprędce, naprzeciwko, naprzód, naraz, nareszcie, natenczas, naumyślnie, nawet, nawzajem, nazbyt, pojutrze, pokrótce, pomału, poniewczasie, pospołu, pośrodku, przedwczoraj, wniwecz, wówczas, wpław, wpół, wręcz, wszerz, wzdłuż, wzwyż, zanadto, zawczasu, zgoła, znienacka.

• Niekiedy o łącznej lub rozdzielnej pisowni wyrażeń przyimkowych decyduje ich znaczenie, np.

naraz (nagle, niespodziewanie), ale na raz (na jeden raz),
naprzód (do przodu), ale na przód (na przód czegoś),
niezadługo (wkrótce), ale nie za długo (niezbyt długo),
ponadto (oprócz tego), ale ponad to (ponad coś),
zapewne (z pewnością), ale za pewne (uważać coś za pewne).

Pisownia łączna i rozdzielna cząstki -by - ćwiczenia

1. Uzupełnij dyktando. Wpisz cząstkę -by, -bym łącznie lub rozdzielnie.

Gdy........(bym )była jaskółką, mogła.....(bym) fruwać. Latała.....(bym) jak najszybciej, siadała.......(bym) na drzewach, znała......(bym) wszystkie dachy i kominy wokół naszej ulicy. Przyjaźniła......(bym)się z gołębiami, przenosiły....(by) za darmo moje listy. Jeśli.......(bym) była rybką, umiała......(bym) bez wysiłku pływać. Pruła.....(bym) wodę niczym szczupak, znała....(bym) wszystkie podstępy rybaków, więc....(bym) nie dała się złapać na wędkę i w sieć. Stać …..(bym) mogła w głębokiej wodzie i grać na nosie wędkarzom. Jednak nade wszystko chciała.....(bym) być bocianem. Stała.......(bym) codziennie na jednej nodze przez długie godziny, niechętnie…..(bym) ruszała się z gniazda na telegraficznym słupie, wysoko....(bym) nie latała. Tak było....(by) najlepiej.

2. Uzasadnij pisownię wyrazów uzupełnianych w dyktandzie.

3.Do podanych wyrazów dopisz cząstki łącznie lub rozdzielnie.

gdy.....(by)

trzeba....(by)

można....(by)

wolno......(by)

należało.......(by)

tonęli.....(byśmy)

wypadało.......(by)

dlaczego.....(byśmy)

śpiewali.....(byśmy)

był.....(bym)

Cząstki -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście piszemy ze spójnikami i z osobowymi formami czasownika …………… , a z nieosobowymi …………………….. .

4. Podaj przysłowie, w którym zastosowano omawianą zasadę ortograficzną.

5. Cząstki -bym, -byś, -by są ruchome, mogą występować również przed czasownikiem, do którego się odnoszą.

Przekształć zdania według wzoru:

Wzór: O której chcielibyście wyjść z domu? O której byście chcieli wyjść z domu?

a) Chętnie nosiłbym taki sweter. .................................................................................................

b) Jak rozwiązalibyśmy ten problem? ..................................................................................................

c) Na pewno przyszlibyście do mnie? ..................................................................................................

d) Z przyjemnością pomógłby ci w lekcjach. ..................................................................................................

Pisownia łączna i rozdzielna cząstki by.

Pisownia wyrazów z cząstką by:

Łącznie piszemy by z:

-osobowymi formami czasowników, np. pisałbym, życzyłbym, zapamiętałybyśmy;

-ze spójnikami, które trzeba zapamiętać : gdyby, jeśliby, jeżeliby, żeby, aby, niby, jakoby, czyżby, niechby, toteżby;

Rozdzielnie piszemy by z:

-bezokolicznikami, np. robić by, pisać by;

Powtórzyć byś nie potrafił.

-wyrazami o funkcji czasownikowej, które trzeba zapamiętać: wolno by, warto by, trzeba by, można by.

Trzeba by wreszcie pójść do kina.
Warto by było wybrać się na narty.

-po rzeczownikach, przymiotnikach, przysłówkach, liczebnikach, zaimkach, np

Przyjaciółce byś na pewno nie odmówiła.
Coś dobrego bym zjadła na obiad.
Daleko byś nie dojechał.
Kiedy byś chciał pójść do teatru? 

-gdy są samodzielnymi spójnikami, rozpoczynającymi następne zdanie, np.

Kolega prosił, by go odwiedzić.
Uprzedzałem go, by się nie spóźnił.
Poszliśmy do lasu, by nazbierać grzyby.

Uwaga! Zakończenia form trybu przypuszczającego: -bym, -byś, -by są ruchome; można je przenieść przed czasownik i wtedy piszemy rozdzielnie, np. czytałbym albo bym czytał, pisać by albo by pisać.

Ćwiczenia do zasady - pisownia "nie" z różnymi częściami mowy.

To już ostatnie przed świętami ćwiczenia. Na następne zmagania z ortografią zapraszam 13 kwietnia. W tym tygodniu do Waszych dzienników lekcyjnych trafią następne 5 i plusy. W maju czeka Was wielki finał i rozstrzygnięcie konkursu.

1.Uzupełnij przysłowia i powiedzenia wyrazami z partykułą „nie”. 

1.……………………………….. drugiemu, co tobie ……………………….. . 2…………………………………. Kraków zbudowano.

3. Puść to w …………………………

4. Co ma wisieć, ………………………

5. Nikt ………………prorokiem we własnym kraju.

6. Szczęśliwi czasu ……………………….

7.. ……………………………… chodzą parami.

8.Mieć ………………………… sumienie.

9.Powiedziały jaskółki, że ……………………… są spółki.

10.Strzeż się ………………………….. , a unikniesz szkody.

11.Żeby kózka ………. skakała, to by nóżki ……… złamała.

12.Powiedziały jaskółki, że ……… dobre są spółki.

13……… ma dymu bez ognia.

14.Zgoda buduje, ……… zgoda rujnuje.

15.Kto pyta, ……… błądzi.

16.Z pustego i Salomon ……… naleje.

2. W podanych związkach wyrazowych uzupełnij luki przeczeniem nie pisanym łącznie lub rozdzielnie.

………… deptać trawników,

………… łamać gałęzi,

………… krzyczeć w parku,

………… ulec namowom,

………… poszanowanie prawa,

………… podjęcie tematu,

………… poprawność wypowiedzi,

………… posłuszeństwo syna,

………… pomyślność działania,

………… sprawiedliwość kolegi,

………… dojrzały owoc,

………… przypadkowe spotkanie,

………… gustowny strój,

………… dostateczny stopień,

………… łaskawe spojrzenie,

………… ciekawy film,

………… daleki krewny,

………… wysoki mężczyzna,

wpada ……… spodziewanie,

postąpił …….. słusznie

 3. Uzupełnij luki w podanych regułach.

Wyraz nie z osobowymi formami czasownika oraz z bezokolicznikiem piszemy ……………………, np.: ……………………., ………………………….,  …………………………… .

Wyraz nie z rzeczownikami, przymiotnikami oraz przysłówkami odprzymiotnikowymi piszemy ………………………….., np.: ………………………, …………………,

4.W odpowiednie miejsca wpisz wyrazy wraz z partykułą „nie”.

Miła, bawić się, ćwierć, wczoraj, śpiewa, taki, dzielny, przestrzeganie, który, drugi, zwinność, miło, namalowano, dyskrecja

Czasowniki………………….

Rzeczowniki………………..

Przymiotniki…………………

Przysłówki…………………..

Liczebniki……………………

Zaimki………………………

5.  Uzupełnij luki partykułą nie pisaną łącznie lub rozdzielnie.

Chłopiec …… odpowiadał na pytania nauczyciela, ……. podnosił głowy, ….. przestawał wpatrywać się w zeszyt. ……wiedza i …..poważne podejście do zajęć stały się źródłem ocen …….dostatecznych. …. chciał słuchać starszych, ….. dopuszczał myśli o czwórkach i piątkach. Uważał, że piątki i szóstki należą się kujonom…… najlepiej wyglądał, kiedy przeszywający na wskroś wzrok nauczyciela skupił się na twarzy ucznia. Pomyślał, że lekcja …..długo dobiegnie końca. Z ……..cierpliwością czekał na zbawienny dzwonek, który ……bawem wyzwoli go z męczarni. ….. miał dziś ochoty na żarty, był w …..zbyt dobrym humorze. ……pokój ogarnął chłopca na myśl o powrocie do domu. ……będzie miał się czym pochwalić przed rodzicami.

Pisownia "nie" z różnymi częściami mowy.

Pisownia łączna partykuły „nie”:

*z rzeczownikami (np. niepokój, nieszczęście);

Są dwa wyjątki od tej zasady:

-gdy "nie" jest wyraźnym przeciwstawieniem, piszemy je osobno, np. nie korektor, ale redaktor;

-gdy człon drugi w przeciwstawieniach logicznych pisze się wielką literą, poprawny jest zapis z łącznikiem, np. nie-Polak, nie-Europejczyk itp.

*z przymiotnikami (np. niestary, niekochany, niebrzydki, nieciekawy)

Są trzy wyjątki od tej zasady:

-gdy "nie" jest wyraźnym przeciwstawieniem, piszemy je osobno, np. nie brzydki, ale ładny;

-gdy człon drugi w przeciwstawieniach logicznych pisze się wielką literą, poprawny jest zapis z łącznikiem, np. nie-Szekspirowski (dramat) itp.

-gdy nie łączy się z przymiotnikiem w stopniu wyższym i najwyższym, piszemy je osobno, np. nie gorszy, nie najlepszy 

 *z imiesłowem przymiotnikowym (np. nieoceniony)

 wyjątkiem są sytuacje, kiedy imiesłów jest użyty w konstrukcji przeciwstawienia np. nie siedzący, ale stojący;

*z przysłówkami utworzonymi od przymiotników (np. niedrogo, nieprzyjemnie).

wyjątek

 gdy "nie" łączy się z przysłówkiem w stopniu wyższym i najwyższym (nie gorzej, nie najlepiej);

Pisownia rozdzielna partykuły „nie”:

*przed czasownikami (np. nie omieszkał, nie wspomniałem)

wyjątkami są czasowniki utworzone od rzeczowników z przedrostkiem ‘nie’, np. niepokoić (od niepokój), niedowidzieć;

 *przed imiesłowami przysłówkowymi zakończonymi na -łszy, -wszy, -ąc i formami nieosobowymi zakończonymi na -no, -to (np. nie skończywszy, nie pamiętając, nie znaleziono);

*przed wyrazami: brak, można, potrzeba, wiadomo, warto, wolno – ale ‘niepodobna’ piszemy łącznie;

*przed liczebnikami (np. nie trzy, nie pierwszy) 

 wyjątki: niejeden, niewiele;

*przed zaimkami (np. nie nasze, nie każdy);

*przed partykułami: byle, lada (np. nie byle jak, nie lada gratka);

*przed wyrażeniami przyimkowymi (np. nie z nim, nie swój majątek);

*przed przysłówkami, które nie pochodzą od przymiotników (np. nie całkiem, nie dziś, nie tylko);

*w konstrukcjach, których ośrodkiem jest spójnik ‘ani’ lub ‘ni’ (np. nie piszący ani nie czytający)

Ćwiczenia do zasady ortograficznej "ó " i "u"

1.Utwórz zdania z podanymi wyrazami.

krzyżówka

furtka

cukierek

surówka

druty

piórnik

żarówka

zwiastun

opiekunka

warunek

2.Dobierz pary wyrazów, łącząc je w związki wyrazowe. Zapisz je.

pół                                                      lasu

wlókł                                                   mody

powtórka                                            metra

powód                                                roku

powrót                                                choroby

powódź                                              firmy

podściółka                                          królewski

podróbka                                            sezonu

podnóżek                                            koncertu

przebój                                                nogi

3.Z każdego pionowego rzędu liter wykreśl te, które odpowiadają znaczeniu następujących haseł:

1.Płytka do pokrycia dachu to....              

2.Miasto z Wawelem.                               

3.Zupa z grochem.                                   

4.Kartka z widokiem.                                

5.Łódź motorowa.

6.Ojciec to Adam Nowak, a córka to Ania...  

7.Lubię ............ po górach.    

8.Chłopcy (kogo? czego? l. mn)...  

 9.Krótki sprawdzian to .............   

10.Mała głowa to ..............                         

D	P	G	I	M	N	W	S	K	G
A	K	Z	W	O	P	O	C	P	R
C	R	R	I	T	O	Ę	H	A	Ł
H	A	O	D	O	W	D	A	R	W
Ó	N	C	O	R	A	R	Ł	T	Ó
W	I	H	K	E	K	Ó	O	K	S
I	K	Ó	Ó	Ó	Ó	W	P	Ó	W
Ę	Ó	W	W	W	W	K	C	W	G
A	W	K	K	K	N	J	Ó	K	K
K	P	A	A	A	A	I	W	A	A
A	O	S	Ł	O	W	N	I	K	I

Poziomo odczytaj hasło…………………………………………….

4.Wstaw „u” lub „ó”

R...ża ...stawiła swe ul...bione książki na p...łce obok ł...żka. Jest pośr...d nich d...ży zbi...or baśni. Przed zaśnięciem mama czyta córce kr...ciutki fragment, p...źniej R...ża ogląda r...żnobarwne ilustracje. Są tam złotowłose kr...lewny, piękne wr...żki z błyszczącymi r...żdżkami i kr...lewicz zamieniony w osiołka.

Wśr...d ogromnych pałac..w i kr...lewskich ogrod...w wędr...je tajemnicza dr...żka , kt...ra prowadzi do zaczarowanego źródła. Mr...żąc oczy R...ża widzi Walig...rę odrz...cającego ogromny głaz lub Czerwonego Kapt...rka maszer...jącego do babci. Ta wędr...wka kończy się zawsze pięknym snem.

5.Dopisz wyrazy z ó lub u, który zaczyna się literą kończącą podany rzeczownik (nie szukaj związku między wyrazami). 

· królik - .........................

· okruch - .......................

· stwór.-..........................

· wujek - ........................

· parówka - ....................

· lektura - .......................